50 jaar GTI: incognito GTI zonder scherpe randjes – de Golf IV GTI Golf iV GTI

Vijftig jaar GTI bewijst dat sportiviteit niet exclusief hoeft te zijn. Wat bij Volkswagen begon als een eigenzinnig idee groeide uit tot een maatstaf, een naam die meer zegt dan alleen die drie iconische lettertjes op de achterklep en grille. In deze serie zetten we de GTI in de spotlights. Na de Golf III GTI — een auto die het begrip had opgerekt en daarmee discussie opriep — koos Volkswagen bij de Golf IV GTI voor zekerheid boven scherpte.



Fast and individual. Zo zette Volkswagen de Golf IV GTI neer. Zonder grote woorden, zonder bravoure. Geen verhalen over rebellie of rauw rijplezier, geen verwijzingen naar hoe het ooit was. En dat past bij de tijd. Toen de Golf IV eind 1997 bestelbaar werd en in 1998 op de markt kwam, was de GTI geen sportief buitenbeentje meer. Hij stond gewoon in de prijslijst als sportieve Golf, ingebed in het reguliere aanbod. Die benadering paste bij de Golf IV als totaalconcept. Voor velen geldt de vierde generatie nog altijd als één van de meest geslaagde Golf-generaties ooit. De afwerking lag op een zichtbaar hoger niveau dan bij zijn voorgangers, de carrosserie voelde solide, het interieur doordacht en de rijbeleving rustiger en stabieler. De Golf IV was volwassen. Misschien wel zó volwassen dat hij als GTI zijn scherpe randjes begon te verliezen.



Golf iV GTI
Geen show, wel een GTI
Aan de basis van het ontwerp stond de designafdeling onder leiding van Hartmut Warkuß. Zijn team keek nadrukkelijk terug naar de oorspronkelijke Golf van Giorgetto Giugiaro. Het lange dak, de steil aflopende kont en de krachtige C-stijlen maakten toen al deel uit van het Golf-DNA - en zouden dat ook bij de vierde generatie blijven. Tijdens de perspresentatie verwoordde Warkuß het helder: “De Golf is een monument. We gaan dus niet voor revolutie, maar voor evolutie.” Het applaus van de aanwezigen bleef bescheiden.

Achter de schermen zat Ferdinand Piëch zijn ingenieurs dicht op de huid. Hij eiste minimale toleranties, perfect sluitende carrosseriedelen en een afwerkingsniveau dat de Golf IV moest positioneren als een premiumproduct voor een breed publiek — Klasse für die Masse. Zelfs details als blauwe tellers met rode naalden werden door de Porsche-telg afgedwongen, een mate van bemoeienis die destijds ongebruikelijk was. Die perfectionistische benadering had echter gevolgen voor de GTI-identiteit. Waar eerdere generaties hun sportieve karakter ook visueel uitdroegen, hield de Golf IV GTI zich bewust op de achtergrond. Net als bij de derde generatie ontbrak de rode bies in de grille, en bij de Golf IV GTI ging Volkswagen nog een stap verder door zelfs het GTI-logo op de neus weg te laten. Alleen wie de moeite nam om goed te kijken, zag dat dit geen gewone Golf was. De standaard 16 inch BBS RX II-velgen (6,5J) verrieden het verschil. Niet groot, niet opvallend, maar gewoon goed gekozen. Geen show, geen uitleg. Wel een GTI, maar dan incognito.



Golf iV GTI
Debuut voor de diesel-GTI
Ook technisch werd het GTI-begrip verder opgerekt. Vanaf 1998 bood de Golf IV GTI een motorenprogramma dat breder was dan ooit. De 2,0-liter viercilinder vormde de instap, gevolgd door de 1.8T met 150 pk: soepel, krachtig en vooral heel bruikbaar. Voor het eerst verscheen er zelfs een GTI met een zuinige dieselmotor, de GTI TDI, waarbij koppel en efficiëntie belangrijker waren dan spektakel. Daarnaast mocht ook de vijfcilinder 2.3 V5 zich onder de GTI-vlag scharen, aanvankelijk met 150 pk en later met 170 pk. Dat was geen gebrek aan richting, maar een bewuste herinterpretatie van wat een GTI in deze periode mocht zijn.



De rijeigenschappen van de Golf IV GTI werden vooral geroemd om hun comfort en stabiliteit. De stijvere carrosserie en het rustiger afgestemde onderstel zorgden voor voorspelbaar gedrag, ook bij hogere snelheden. Maar juist dat maakte hem voor sommigen meer GT dan GTI. Volkswagen was zich daarvan bewust. In 2001 volgde geen breuk, maar een onderstreping: de VW Golf 1.8-20V Turbo GTI 25 Jahre Edition. Dit jubileummodel liet zien wat er in het platform zat wanneer de teugels iets werden gevierd. De 1.8T groeide door naar 180 pk, kreeg een handgeschakelde zesbak, een scherper onderstel, grotere 18 inch BBS-velgen en meer uitgesproken details. Tot vreugde van puristen keerde de golfbal-pookknop terug.

In Nederland ging de importeur bij de Golf 1.8-20V Turbo GTI 25 Jahre Edition nog een stap verder. De honderd exemplaren die hier werden geleverd, kregen via huistuner ABT nog eens 30 pk extra. Daarmee schoof deze uitvoering weer richting het oorspronkelijke GTI-idee. Toch veranderde ook deze versie het totaalbeeld niet fundamenteel. De Golf IV GTI bleef vooral een uitstekende Golf met extra vermogen, maar geen GTI die een nieuw hoofdstuk schreef. Dat hij tussen 1998 en 2003 in totaal 164.859 keer werd gebouwd, zegt veel. De Golf IV was geliefd, breed geaccepteerd en probleemloos inzetbaar. Maar als GTI blijft hij vaak de minst besproken versie.

Golf iV GTI
Volkswagen Golf IV GTI in cijfers

Productie: 1998–2003

Motoren (Nederland):
– 2.0 viercilinder, multipoint injectie (115 pk)
– 1.8 viercilinder turbo, vijfkleppentechniek (150 pk)
– 1.8 viercilinder turbo, vijfkleppentechniek (180 pk, GTI 25 Jahre Edition)
– 1.8 viercilinder turbo, vijfkleppentechniek (210 pk, GTI 25 Jahre Edition NL – ABT)
– 2.3 vijfcilinder V5 (150 pk / later 170 pk)
– 1.9 TDI viercilinder (110 pk / later 150 pk, GTI TDI)

Gewicht: ca. 1.250–1.350 kg

0–100 km/u:
– ca. 9,6 sec. (2.0)
– ca. 8,5 sec. (1.8T 150 pk)
– ca. 7,9 sec. (1.8T 180 pk)
– ca. 8,2 sec. (V5 170 pk)

Topsnelheid:
– ca. 203 km/u (2.0)
– ca. 216 km/u (1.8T 150 pk)
– ca. 228 km/u (1.8T 180 pk)
– ca. 225 km/u (V5 170 pk)

Nieuwprijs Nederland (indicatief):
– ca. ƒ 48.500 – ƒ 50.000 (2.0 GTI, 1998–1999)
– ca. ƒ 55.000 – ƒ 58.000 (1.8T GTI 150 pk, afhankelijk van bouwjaar en uitrusting)
– ca. ƒ 62.000 – ƒ 68.000 (GTI 25 Jahre Edition NL – ABT, 210 pk)

Productieaantallen:
– 164.859 GTI-exemplaren (wereldwijd)